To “Μεγάλο Παζάρι” των Αθηνών
Σε απόσταση αναπνοής από το πολύβουο, κοσμοπολίτικο Γκάζι και δίπλα στις εγκαταλελειμμένες σκαλωσιές του παράνομου Mall των πολυεθνικών που είχε σκοπό να απλώσει τα πλοκάμια της «αγοράς για τους λίγους» στη βιομηχανική ζώνη του Ελαιώνα, βρίσκεται μία διαφορετική προσέγγιση της αγοράς «για τους πολλούς»…
.
Στη βιομηχανική περιοχή του Ελαιώνα κάθε Σαββατοκύριακο παίρνει σάρκα και οστά ένα διαφορετικό, «πολυεθνικό Mall των αδύναμων», που προωθεί την αυτοδιαχείριση, την αλληλεγγύη και τη συλλογική δράση. Ένας χώρος που αναμειγνύονται άνθρωποι κάθε λογής κουλτούρας, γλώσσας, χρώματος, θρησκεύματος και φυλής. Εξ άλλου η γλώσσα των αριθμών είναι παγκόσμια… Εδώ χωράνε όλοι, σε αντίθεση δηλαδή με ό,τι αντιπροσωπεύει το πραγματικό Mall των πολυεθνικών που προωθεί τον κενό, καταναλωτικό τρόπο ζωής, το οποίο βέβαια αν είχε προχωρήσει, είναι βέβαιο ότι θα είχε ισοπεδώσει σαν οδοστρωτήρας αυτούς τους ανθρώπους που βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο και τους δίνεται η δυνατότητα σε αυτό το χώρο να βγάζουν το ψωμί τους για να επιβιώσουν…
Επισκεφθήκαμε το “Μεγάλο Παζάρι των Αθηνών” (που απαρτίζεται από δεκάδες μικρά παζάρια που απλώνονται σε ένα πολύ μεγάλο χώρο της βιομηχα νικής ζώνης), για να διαπιστώσουμε από κοντά τους ρυθμούς του, να ζήσουμε τους ανθρώπους του, να μιλήσουμε μαζί τους, να αφουγκραστούμε τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους και να σας το παρουσιάσουμε.
.
Μία πολύχρωμη, πολυεθνική, συλλογική σύναξη
Από τα ξημερώματα μέχρι το μεσημέρι του Σαββάτου και της Κυριακής, οι αυτοσχέδιοι πάγκοι στήνονται, οι πραμάτειες με ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς απλώνονται και το… παζάρι αρχίζει! Δίπλα στη δομή στέγασης για τους πρόσφυγες στον Ελαιώνα, ο χώρος ζωντανεύει από τη βοή που δημιουργούν οι μικροπωλητές, οι αγοραστές, οι συλλέκτες που ψάχνουν εναγωνίως, τα παιδάκια κάθε φυλής που τριγυρνούν και παίζουν μαζί μέσα στις λάσπες…
Εντυπωσιακό επίσης το γεγονός πως ο κόσμος που επισκέπτεται το παζάρι είναι μια πολυσυλλεκτική κατηγορία ανθρώπων. Μπορείς να συναντήσεις άτομα διαφόρων εθνικοτήτων, ηλικιών αλλά και οικονομικής κατάστασης. Επίσης διαφέρουν οι λόγοι επίσκεψης: μπορεί κάποιος να ψάχνει κάτι συγκεκριμένο, ένας άλλος να εύχεται να ανακαλύψει κάποιο
κρυμμένο μικρό θησαυρό -κάτι διόλου απίθανο- και κάποιος απλά να κάνει τη βόλτα του χαζεύοντας…
Οι μικροπωλητές χαμογελαστοί και ευγενικοί οι περισσότεροι, αλλά “κουμπωμένοι” αφού έχουν μάθει σε όλη τους τη ζωή να βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο. Είναι οι παλιατζήδες, οι εξερευνητές του ανεκτίμητου, του αντικειμένου που κάποιος «βαρέθηκε» να χρησιμοποιεί, που ίσως χάλασε ή ίσως πάλιωσε και βγήκε εκτός εποχής. Ο καθένας από εμάς τους έχει πετύχει να περιπλανιούνται στους δρόμους της Αθήνας, συνήθως κουβαλώντας μαζί τους ένα καρότσι του σούπερ-μάρκετ και μαζεύοντας ό,τι θεωρούν πως θα μπορέσουν να πουλήσουν. Δεν τους αρέσουν τα μαγνητόφωνα και οι φωτογραφίες, φοβούνται ότι, όπως τόσες και τόσες φορές στο παρελθόν, μπορεί να τους φερθούν άσχημα. Η περιήγησή μας όμως, η προσωπική κουβέντα και η άμεση επαφή δεν πάνε χαμένες. Βρίσκουμε κάποιους που προθυμοποιούνται να μας μιλήσουν και να μας πουν πώς βιώνουν οι ίδιοι αυτό το Μεγάλο Παζάρι:
Μία μεσήλικη κυρία από τη Ρουμανία – η πρώτη πουμε μικρό δισταγμό αποφάσισε να αφήσει στην άκρη τις αντιστάσεις της στα κελεύσματά μας, αλλά θέλοντας να κρατήσει την ανωνυμία της: «Δεν έχω πολύ καιρό που έρχομαι, ένα χρόνο περίπου. Είμαστε όλοι φτωχοί μικροπωλητές, όλη τη βδομάδα τριγυρνάμε στους δρόμους και πιο σπάνια πάμε σε σπίτια που γίνονται μετακομίσεις και μας ζητούν να τα αδειάσουμε. Οι περισσότεροι που έρχονται είναι φτωχοί που πουλάνε και αγοράζουν τα πάντα». Βέβαια μας εξέφρασε και το παράπονό της ότι «τελευταία δεν υπάρχει πολλή κίνηση, λόγω καλοκαιριού, αλλά εμείς την άδεια την πληρώνουμε κανονικά»…
Η περιήγησή μας συνεχίζεται και συναντάμε τον Δημήτρη από την Αλβανία: «Είμαι πολλά χρόνια στα παζάρια. Παλιά ήμουν στον Πειραιά, αλλά οι Αρχές μας έδιωξαν από εκεί… Τελευταία δεν υπάρχει πολλή κίνηση. Όλοι όσοι είμαστε εδώ, είμαστε φτωχοί, τα μαζεύουμε από τους δρόμους, από τα σκουπίδια, δεν είναι κλεμμένα (και τα περισσότερα είναι εμφανές ότι δεν είναι, για όλα δεν παίρνουμε κι όρκο…). Όλες οι οικογένειες εδώ βγαίνουν στους δρόμους και πάνε σε σπίτια όλη τη βδομάδα για να μπορέσουν να εντοπίσουν την πραμάτεια τους. Πρέπει να τα πλύνουμε, να τα τακτοποιήσουμε, θέλει πολλή δουλειά για να τα παρουσιάσουμε εδώ το Σαββατοκύριακο, για αυτό και δεν προλαβαίνουμε το παζάρι να είναι κι άλλες μέρες». Ο Δημήτρης είναι από αυτούς που μας μίλησαν για τα προβλήματα που υφίστανται και μεταξύ των μικροπωλητών. Ο ίδιος θα ήθελε το παζάρι να γίνεται σε ένα μεγαλύτερο και πιο περιποιημένο χώρο, αλλά δυστυχώς δεν τα βρίσκουν μεταξύ τους.
.
Λίγο πιο δίπλα η συζήτηση με τον Πέτρο από την Αλβανία ξεφεύγει από το πλαίσιο του παζαριού και μας εντυπωσιάζει με την ώριμη (που συμβαδίζει με την ηλικία) σκέψη του: «Στο παζάρι υπάρχει απόλυτη ασφάλεια για όσους έρχονται εδώ. Να το προβάλλετε, να έρχονται οι άνθρωποι, είναι για όλους και εμείς θα μπορούμε να βγάζουμε ένα μεροκάματο, ένα κομμάτι ψωμί. Δε χρειάζεται κάτι περισσότερο. Δεν καταλαβαίνω αυτούς που έχουν πολλά λεφτά και δέκα σπίτια. Ένα σπίτι χρειάζεται ο καθένας και όλοι θα έπρεπε να έχουν από ένα. Μία είναι η ζωή…» μας λέει και μας αποστομώνει… Αφού ποζάρει χαμογελαστός, μας αποχαιρετά και μας εύχεται καλό δρόμο.
Η μεγαλύτερη έκπληξή μας έρχεται στη συνέχεια όταν συναντάμε τον Αχμέτ, ο οποίος αποδεικνύεται συνταξιούχος συνάδελφός μας από την Εμπορική : «Εδώ υπάρχει ασφάλεια. Μπορείτε να βρείτε τα πάντα κυριολεκτικά! Αλληλεγγύη έχουμε εδώ» μας τονίζει. Αυτό είναι που προτάσσουν όλοι, αφού αυτοδιαχειρίζονται το χώρο και τον «πονάνε». Μάλιστα δεν παραλείπει να μας ρωτήσει… τι γίνεται και με τα αναδρομικά…
Η βόλτα μας συνεχίζεται και η ώρα περνά. Τη Βαγγελιώ τη βρίσκουμε όταν πλέον έχει αρχίσει να μαζεύει… «Μέχρι μεσημέρι καθόμαστε, αναλόγως και την κίνηση. Σήμερα δεν έχει πολλή κίνηση».
.
Η Πολιτεία απουσιάζει
Όσοι έχετε ταξιδέψει στο εξωτερικό σίγουρα θα έχετε περιπλανηθεί σε κάποιες από τις υπέροχες υπαίθριες αγορές. Περιποιημένες και καθόλα νόμιμες, δίνουν τη δυνατότητα στους μικροπωλητές να έχουν μεροκάματο και να ζουν αξιοπρεπώς. Το αίτημα είναι κι εδώ το ίδιο, ώστε να αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο το παζάρι και να αποκτήσει χαρακτηριστικά που θα ελκύουν περισσότερο κόσμο. Δεν είναι τυχαίο πως όλοι μας τόνισαν ότι πληρώνουν για την άδεια να συμμετέχουν στο παζάρι. Αυτό που ζητούν οι μικροπωλητές είναι η μέριμνα της Πολιτείας για να καταστεί το παζάρι ένας προσιτός σε όλους θεσμός. Εξ άλλου, για τους ίδιους είναι θέμα επιβίωσης: «δε βγάζουμε λεφτά από αυτή τη δουλειά, το κάνουμε για να ζήσουμε εμείς και οι οικογένειές μας».
Οι απλοί μικροπωλητές παραδέχονται, με πικρία, ότι δεν είναι όλα ρόδινα και δημιουργούνται συχνά προβλήματα και υφίσταται «αντιπαλότητα» μεταξύ των ανά τόπους παζαριών. Είναι περήφανοι που λειτουργούν αυτούς τους χώρους με αυτοδιαχείριση και συλλογική δράση, αλλά θα ήθελαν να καμφθούν οι όποιες διαφορές και να μπορούν να συντονίσουν τις ενέργειές τους ώστε να γίνει η φωνή τους πιο δυνατή. Βλέπετε ακόμα και στα παζάρια, όπως και σε κάθε πτυχή της κοινωνίας, η συλλογική δράση είναι απαραίτητη. .
Γκρεμίστε τους μύθους σας…
Για κάποιους πολύχρωμα, πολύβουα, διασκεδαστικά. Για άλλους ίσως αντιαισθητικά.
Σε κάθε περίπτωση, μία βόλτα στο «Μεγάλο Παζάρι της Αθήνας» αποκαλύπτει μία πτυχή της πόλης που πολλοί αγνοούν, ακριβώς γιατί συχνά κρύβεται «κάτω από το χαλί», αφού η οικονομική κρίση και οι αυξανόμενοι μετανάστες και πρόσφυγες έχουν αυξήσει δραματικά τον αριθμό των παλιατζήδων.
Και να είστε σίγουροι ότι η πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με ό,τι φαντάζεται ο περισσότερος κόσμος: σε κανένα σημείο δε νιώσαμε απειλή – αντίθετα νιώθαμε απόλυτα ασφαλείς, εισπράξαμε πολλά χαμόγελα, γεμίσαμε με εικόνες ανθρωπιάς, ενώ βέβαια σε ένα παζάρι δεν μπορεί παρά να υπάρχουν ευκαιρίες για όλους και σε κάθε είδος, σε τιμές που δεν φαντάζεστε! Η όλη διαδικασία παραπέμπει σε ένα είδος άμεσης ανακύκλωσης, όχι μόνο υλικών, αλλά και ιστορίας και ιδεών…
Ωστόσο, ό,τι και να διαβάζει κανείς σε ένα φύλλο χαρτί δεν μπορεί να αποτυπώσει την αίσθηση που δημιουργεί αυτό το μοναδικό «ταξίδι» σε αυτόν τον τόσο κοντινό, αλλά ολότελα διαφορετικό κόσμο. Είναι μια εμπειρία που πρέπει να βιωθεί και πιστέψτε μας, είναι δύσκολο να γίνει μόνο μία φορά…
Τα παζάρια είναι πολλά και απλωμένα και δύσκολα θα καταφέρετε να τα γυρίσετε όλα σε μία μέρα. Οπλιστείτε με κουράγιο, υπομονή, αλλά και τη γλυκιά προσμονή του διαφορετικού. Να… έχετε τα μάτια σας 14 για τις ευκαιρίες που πιθανώς να είναι κρυμμένες σε κάποιες γωνιές των παζαριών (μάλιστα για τους συλλέκτες, η συμβουλή μας είναι να φτάσετε πολύ νωρίς το πρωί, καθώς τα εμπορεύματα αξίας φεύγουν γρήγορα) και ξεκινήστε για μία βόλτα ένα Σαββατοκύριακο πρωί σε έναν παράλληλο κόσμο από το δικό μας, λίγες εκατοντάδες μέτρα από το κέντρο της πόλης, στο Μεγάλο Παζάρι των Αθηνών και δε θα χάσετε, όπως μας διαβεβαιώνει και ο Πρόεδρος του Συλλόγου μας συνάδελφος Σαράντος Φιλιππόπουλος που είναι τακτικός επισκέπτης και έχει μείνει πάντα απόλυτα ευχαριστημένος από τις αγορές του!
Και μην ξεχνάτε το χρυσό κανόνα κάθε παζαριού :
στο παζάρι, θέλει παζάρι!
.
.
