Το πολύπαθο εθνικό σύστημα υγείας μπορεί άνετα να παρομοιαστεί με το σύγχρονο Γιοφύρι της Άρτας που ταλανίζει εδώ και χρόνια τη χώρα μας. Οι προσπάθειες για την εισαγωγή του, τη χρηστή και αποτελεσματική λειτουργία του, τον εξορθολογισμό και τη βιωσιμότητά του, αποτελούν μία σταθερή και πολύπλοκη πρόκληση για όλες τις κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Πρόκληση, βέβαια, στην οποία κανείς δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί.
Τα ταμεία υγείας που λειτουργούσαν επί σειρά ετών αποτέλεσαν εστίες διαφθοράς, υπολειτουργίας και χαμηλής ποιότητας παρεχομένων υπηρεσιών στους ασφαλισμένους.
Η πιο πρόσφατη προσπάθεια για την αντιμετώπιση αυτών των παθογενειών αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού φορέα υγείας (ΕΟΠΥΥ). Μία προσπάθεια που κινείται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά σύμφωνα και με όλους τους υπεύθυνους φορείς που ασχολούνται με την υγεία, ήταν αποσπασματική και χωρίς σοβαρό σχεδιασμό και από την πρώτη στιγμή έγινε με όρους προχειρότητας και δυσλειτουργικότητας.
Σήμερα ο ΕΟΠΥΥ καταρρέει με οφειλές που ξεπερνούν το 1,26 δις ευρώ. Έχει να καταβάλει τις οφειλές του, από τον περασμένο Μάρτιο ενώ χρωστά το 10% των οφειλών, για τα έτη 2012, 2013 και 2014. Περίπου το 1/3 εξ αυτών, γύρω στα 750 εκατ. ευρώ, οφείλονται στις φαρμακευτικές εταιρίες.
Τα δυσθεώρητα χρέη στραγγαλίζουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας προς τους 9 εκατομμύρια περίπου ασφαλισμένους του. Αυτό που αποτελούσε κοινό μυστικό, πλέον το ομολογούν ακόμα και οι διοικούντες τον ΕΟΠΥΥ, όπως θα διαπιστώσετε και από το Δελτίο Τύπου που εξέδωσε το Δ.Σ. του εθνικού φορέα υγείας, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ύπαρξή του. Ο ΕΟΠΥΥ βρίσκεται ένα βήμα πριν από την κατάρρευση, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος, να τιναχθεί στον αέρα, τόσο η πρωτοβάθμια όσο και η δευτεροβάθμια περίθαλψη.
Η υποχρηματοδότηση του φορέα και η παρακράτηση των εισφορών υγείας από τα ασφαλιστικά ταμεία είναι μια απαράδεκτη πρακτική που απειλεί με λουκέτο εκατοντάδες συμβεβλημένα ιατρεία και εργαστήρια που αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης.
Ο ΕΟΠΥΥ έχει στα ταμεία του μαύρη τρύπα καθώς τα ασφαλιστικά ταμεία, δεν του αποδίδουν τις εισφορές υγείας, τις οποίες εισπράττουν. Μόνο για το πρώτο οκτάμηνο του 2015, ούτε λίγο ούτε πολύ τα χρέη των ασφαλιστικών ταμείων προς το φορέα φτάνουν τα 800 εκατ. ευρώ, ενώ το συνολικό έλλειμμα στα έσοδα του ΕΟΠΥΥ από εισφορές που έχουν εισπράξει αλλά δεν έχουν αποδώσει τα ταμεία (τόσο για το 2015 όσο και για προηγούμενα έτη) ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ. Κάθε μήνα ο Οργανισμός θα έπρεπε να λαμβάνει από την κοινωνική ασφάλιση 320 εκατομμύρια ευρώ, ποσό το οποίο, μετά την επιπλέον παρακράτηση στις συντάξεις των ασφαλισμένων υπέρ ΕΟΠΥΥ, έχει αυξηθεί πλέον κατά περίπου 60 εκατομμύρια ευρώ.
Το πρόβλημα της μη απόδοσης από τα ταμεία στον ΕΟΠΥΥ του συνόλου των εισφορών Υγείας των ασφαλισμένων χρονολογείται από την ίδρυση του ΕΟΠΥΥ, καθώς συχνά τα ταμεία χρησιμοποιούν αυτές τις εισφορές για την καταβολή των συντάξεων. Ωστόσο, εντάθηκε εντός του 2015, λόγω του ασφυκτικού οικονομικού πλαισίου στο οποίο βρίσκεται η χώρα.
Ο ΕΟΠΥΥ καλείται να λειτουργήσει στο ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον που δημιούργησε η κρίση. Η αύξηση της ανεργίας έχει μειώσει σημαντικά τις εισφορές και έχει περιορίσει τις δαπάνες. Τα τελευταία χρόνια, η συνολική δαπάνη Υγείας μειώθηκε κατά 35,3%, κατά 41% η δημόσια δαπάνη υγείας και κατά 50% η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη.
Πλέον, ο χώρος της υγείας έχει μπει και στο στόχαστρο των δανειστών και οι φωνές διαμαρτυρίας για τη συνεχιζόμενη πολιτική λιτότητας και μείωσης των δαπανών υγείας αυξάνονται διαρκώς.
Παρόλα αυτά, αν υπάρξουν οι απαραίτητες βελτιωτικές κινήσεις και μεταρρυθμίσεις, τότε η ελπίδα υπάρχει ακόμα. Ο γίγαντας της υγείας πρέπει να δρομολογήσει άμεσα αλλαγές που αφενός να στοχεύουν στον εξορθολογισμό των δαπανών του και την εξοικονόμηση χρημάτων και αφετέρου να γίνει κατανοητό ότι οι περαιτέρω μειώσεις των δαπανών οδηγούν στην εξαθλίωση των παροχών υγείας. Η εισαγωγή της μηχανοργάνωσης μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη εναντίον των φαινομένων διαφθοράς, ενώ είναι θεμελιώδες να λάβει τέλος η υποχρηματοδότηση και η παρακράτηση των οφειλομένων στον ΕΟΠΥΥ από τα ταμεία υγείας, με δυναμική παρέμβαση της Πολιτείας.
Σε διαφορετική περίπτωση, είναι δεδομένο ότι η βαριά ασθένεια θα οδηγήσει σε θάνατο τον ΕΟΠΥΥ και η Πολιτεία θα βρεθεί σε αδυναμία να παρέχει στους πολίτες της το ύψιστο κοινωνικό αγαθό της υγείας.
Τη μελανή κατάσταση του εθνικού φορέα υγείας την παραδέχονται ανοιχτά πλέον και οι διοικούντες του, παρουσιάζοντας και τα επίσημα στοιχεία που θα οδηγήσουν σε αδιέξοδο, αν σύντομα δε σταματήσει η υποχρηματοδότησή του και δε γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις: