Η ανθρωπότητα έχει περάσει περιόδους στασιμότητας, αλλά και εκπληκτικών αλλαγών. Η εποχή που ζούμε αδιαμφισβήτητα μας οδηγεί με… σπασμένα φρένα σε έναν καινούργιο κόσμο, αφού τα πάντα γύρω μας αλλάζουν με καταπληκτική ταχύτητα.H εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνολογίας και η διάχυση των εφαρμογών της στους περισσότερους τομείς της ζωής μας δημιούργησαν τις τελευταίες δεκαετίες μια εντελώς νέα πραγματικότητα.
Ο νέος κόσμος που έρχεται φαντάζει τόσο διαφορετικός από εκείνον που φεύγει, καθώς νέες εφαρμογές, νέα προϊόντα και υπηρεσίες, νέες λέξεις, έννοιες και σημασίες, νέες σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, νέα πρότυπα και συμπεριφορές, δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον, καθώς πολλά από τα στοιχεία του σημερινού υλικού μας πολιτισμού θα έχουν παραχωρήσει τη θέση τους σε μια νέα οικονομική, εργασιακή και εν τέλει κοινωνική πραγματικότητα, η οποία δε βρίσκεται στο απώτερο μέλλον, αλλά δομείται σήμερα:
.
– Οι υπολογιστές θα γίνονται διαρκώς πιο αποτελεσματικοί στην κατανόηση του κόσμου, αναπτύσσοντας δεξιότητες που προσιδιάζουν στον ανθρώπινο νου: Ήδη Η/Υ με τεχνητή νοημοσύνη υπερτερούν τους κορυφαίους εκπροσώπους του ανθρώπινου είδους σε διάφορες δραστηριότητες που απαιτούν ανθρώπινη νοητική διεργασία.
– Στις ΗΠΑ οι νέοι δικηγόροι δεν μπορούν να βρουν δουλειά λόγω του προγράμματοςIBMWATSON που παρέχει νομικές συμβουλές σε όλα τα ζητήματα, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, με 90% ακρίβεια σε σχέση με την ανθρώπινη προσέγγιση που έχει 70%!Το ίδιο πρόγραμμα βοηθά πλέον τους νοσοκόμους -όχι τους γιατρούς- να διαγνώσουν τον καρκίνο με 4 φορές μεγαλύτερη ακρίβεια από τους γιατρούς!
– Στη βιομηχανία αυτοκινήτων θα ανατραπούν τα πάντα. Τα πρώτα αυτοκίνητααυτοοδήγησης θα κυκλοφορήσουν άμεσα καισύντομα δε θα έχουμε δικό μας αυτοκίνητο, αφού θα είναι πιο ευέλικτο και οικονομικό να βρίσκουμε άμεσα ένα όπου κι αν βρισκόμαστε μέσω των νέων εφαρμογών,αποφεύγοντας το παρκάρισμα, τη συντήρηση κ.λπ. Πιθανότατα οι επόμενες γενιές δε θα λάβουν καν άδεια οδήγησης!Ήδη η Uber, μία εταιρεία λογισμικού, είναι η μεγαλύτερη εταιρία ταξί στον κόσμο, χωρίς καν να διαθέτει αυτοκίνητα! (αντίστοιχα η AirBnB είναι η μεγαλύτερη ξενοδοχειακή εταιρεία στον κόσμο χωρίς να διαθέτει ιδιοκτησίες).
– Μαζί με τη δυνατότητα εργασίας από το σπίτι, οι εξελίξεις αυτές θα έχουνθετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον αφούθα απαιτούνται 90-95% λιγότερα αυτοκίνητα στις πόλεις και οι απελευθερωμένοι χώροι θα μπορούν να μετατραπούν σε πάρκα, ενώ τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που θα γίνουν συνηθισμένα την επόμενη δεκαετία, θα συμβάλλονυν στη μείωση των ρύπων και της ηχορρύπανσης. Η παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από τον ήλιο θα είναι πιο φθηνή και καθαρή και σύντομα προσβάσιμη σε πλατιές μάζες. Πλέον, περισσότερη ηλιακή ενέργεια εγκαθίσταται παγκοσμίως σε σχέση με τα ορυκτά.
– Τα τροχαία ατυχήματα θα μειωθούν ραγδαία. Σήμερα ανά 100 χιλ. χλμ έχουμε ένα ατύχημα στοιχίζοντας τη ζωή σε 1,2 εκατ. ανθρώπους. Με την αυτόνομη οδήγησης θα πέσει αυτός ο δείκτης σε ένα ατύχημα κάθε 10 εκατ. χλμ., σώζοντας περίπου 1 εκ. ζωές ετησίως, αλλά «στριμώχνοντας» τιςεταιρείες ασφάλισης αυτοκινήτων που θα μείνουν χωρίς αντικείμενο…
– Εκπαίδευση: Τα φθηνότερα έξυπνα τηλέφωνα βρίσκονται ήδη στα 10 ευρώ στην Ευρώπη και την Ασία. Μέχρι το 2020 το 70% των ανθρώπων θα έχει ένα smartphone και άμεση πρόσβαση σε απεριόριστη πληροφορία και εκπαίδευση.
– Οι καινοτομίες στην υγεία και τις συνθήκες υγιεινής ξεπερνούν κάθε προσδοκία.Μέσω μίας φθηνής, προσβάσιμης σε πλατιές μάζες σάρωσης του αμφιβληστροειδούς μας, θα αναλύονται οι βιοδείκτες μας που θα μπορούν να εντοπίσουν όλες τις ασθένειες, ενώ η φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια σημαίνει μέσω της αφαλάτωσης και άφθονο πόσιμο νερό για όλους!
– Τρισδιάστατη εκτύπωση. Μέχρι το 2030 το 10% όλων των παραγόμενων προϊόντων θα έχουν εκτυπωθεί σε 3d. (οι τιμές τους μειώνονται συνεχώς τα τελευταία 10 χρόνια, ενώ γίνονται 100 φορές πιο γρήγοροι).
– Το 60-70% των θέσεων εργασίας θα εξαφανιστούν τα επόμενα χρόνια. Υπολογίζεται ότι πάνω από 50% των θέσεων εργασίας τις επόμενες δεκαετίες, δεν έχουν καν ακόμα προσδιοριστεί.
– Στην κτηνοτροφία και τη γεωργία τις εργασίες θα αναλαμβάνουν ρομπότ χαμηλού κόστους, ενώ με τις υδροπονικές καλλιέργειες θα χρειαζόμαστε πολύ λιγότερο νερό.
Το πρώτο πιάτο Petri που παρήγαγε μοσχάρι είναι πλέον διαθέσιμο και θα είναι φθηνότερο από το μοσχάρι που παράγεται από αγελάδα. Σήμερα το 30% των γεωργικών επιφανειών χρησιμοποιείται για τις αγελάδες. Φανταστείτε αν δε χρειαζόμασταν αυτό το χώρο πια…
-Θα κυκλοφορήσουν οι πρωτεΐνες εντόμων που θα περιέχουν περισσότερη πρωτεΐνη από το κρέας. Προσοχή, δε θα τις βρείτε με αυτήν την ονομασία! Θα χαρακτηριστούν «εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης» επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι απορρίπτουν ακόμα την ιδέα κατανάλωσης εντόμων…
– Υπάρχουν εφαρμογές που μπορούν να αναλύσουν σε τι διάθεση βρίσκεστε και από τις εκφράσεις του προσώπου σας αν λέτε ψέματα. Φανταστείτε μία πολιτική συζήτηση που θα μπορείτε να αναγνωρίζετε αν λένε αλήθεια ή ψέματα οι ομιλητές…
– Διάρκεια ζωής: Αυτήν τη στιγμή η διάρκεια ζωής αυξάνεται κατά 3 μήνες ετησίως. Ο ρυθμός αύξησης μεγαλώνει και το 2036 η διάρκεια ζωής θα αυξάνεται κατά ένα έτος ετησίως… οπότε ποιος ξέρει, ίσως ζήσουμε για πάντα!!!
.
Ένας κόσμος αγγελικά πλασμένος;;;
Ούτε κατά διάνοια…
Η βιομηχανική κοινωνία, που τόσο συνέβαλε στην οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της ανθρωπότητας, παραχωρεί τη θέση της σε έναν καινούργιο κόσμο τεχνολογίας και επικοινωνιών, αφήνοντάς του ως κληρονομιά τις μεγάλες αντιφάσεις της: τον πλούτο αλλά και τη φτώχεια, την ευδαιμονία αλλά και τον κοινωνικό αποκλεισμό, τους εργαζομένους αλλά και τους ανέργους, τον αναπτυγμένο αλλά και τον υπανάπτυκτο κόσμο, τα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα και κινήματα αλλά και την πρωτοφανή εκμετάλλευση και καταστροφή των φυσικών πόρων.
Πράγματι, σε καμία άλλη περίοδο της ανθρωπότητας το χάσμα των γενεών, αλλά και των ισχυρών με τους αδύναμους, δεν ήταν τόσο ευρύ, από την άποψη μάλιστα ότι μέσα σε λίγα χρόνια οι καινοτομίες είναι τόσο ριζικές, που συχνά δεν είναι σε θέση να τις παρακολουθήσουν ακόμα και νέοι σε ηλικία άνθρωποι, αλλά βέβαια και όσοι δεν έχουν πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες.
Ο επανακαθορισμός της έννοιας και του περιεχομένου της εργασίας, της εκπαίδευσης, της επιστημονικής έρευνας, της ποιότητας ζωής του πολίτη, της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, ακόμα και της ίδιας της ανθρώπινης επικοινωνίας, θα αποτελέσει το πεδίο των μεγάλων πολιτικών, ιδεολογικών και κοινωνικών συγκρούσεων της νέας εποχής. Ενώ όλοι έχουν επιδοθεί σε έναν ανελέητο ανταγωνισμό για την τεχνολογική πρωτοπορία, κανείς δεν ασχολείται με τον άνθρωπο – όχι τον παραγωγό, εργάτη, καταναλωτή- ως φορέα αξιών, ιδεών και συναισθημάτων και τις ανισότητες που δημιουργούνται.
.
Τεχνολογική κούρσα με έπαθλο την παγκόσμια κυριαρχία
Παράλληλα, οι αλλαγές ήταν φυσικό να μην αφήσουν ανεπηρέαστη την πολιτική. Η τεχνολογία υποτίθεται ότι θα έδινε νέα προοπτική, ανοίγοντας τη γνώση και την πληροφόρηση σε ευρύτατες μάζες. Αλλά ποια γνώση και ποια πληροφόρηση; Όταν οι ισχυροί του κόσμου που κατέχουν τα Μέσα (παραγωγής, ενημέρωσης, επικοινωνίας) το συνειδητοποίησαν, έστρεψαν την τεχνολογία υπέρ τους και προς την κατεύθυνση της χειραγώγησης των μαζών. Και ο συγκεντρωτισμός αυτού του είδους μοιάζει πιο απόλυτος, τρομακτικός και ανίκητος από ό,τι άλλο παρόμοιο είχε παρουσιαστεί στην πολιτική ιστορία της ανθρωπότητας.
Παράλληλα, επηρεάζονται οι κοινωνικές σχέσεις και συμπεριφορές και μέσω της παγκοσμιοποίησης προκαλούνται σοβαρές ανακατατάξεις και σε επίπεδο πολιτικών δομών και κρατικών καθεστώτων. Η τακτική του ανθρώπου να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία με σκοπό να επιβληθεί, επεκτάθηκε και στον τομέα των διεθνών σχέσεων.
.
Ο σκληρός πόλεμος των μονοπωλίων, ιδιαίτερα αυτών των τεχνολογιών αιχμής, βρίσκεται στην «καρδιά» της διαπάλης των ισχυρών δυνάμεων, όπως φαίνεται και στον «εμπορικό πόλεμο» ΗΠΑ – Κίνας. Οι αλλαγές στους γεωπολιτικούς συσχετισμούς μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν «κλειδώσει» ένα… ράλι τεχνολογικής υπεροχής μεταξύ τους.
Από τα λέιζερ και τα υπερηχητικά όπλα, μέχρι τα προηγμένα ρομποτικά συστήματα για το στρατό και την τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική, τους κβαντικούς υπολογιστές, ακόμα και τα αυτόνομα αυτοκίνητα,ένα είναι ξεκάθαρο: Όποιος κερδίσει αυτόν τον αγώνα θα γίνει η κυρίαρχη υπερδύναμη τον 21ο αιώνα και η Κίνα μοιάζει να κερδίζει έδαφος…
Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να αποτελεί μία άθλια και απωθητική καρικατούρα, αλλά με τις παραινέσεις των ειδικών συμβούλων του μέσα από τα… τιτιβίσματά του (twitter) μοιάζει να συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του νέου -καθυστερημένα εφαρμοστέου- δόγματος εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ:«Όλοι αυτοί οι ηλίθιοι που εστιάζουν στη Ρωσία, θα έκαναν καλύτερα να ανησυχούν για την Κίνα.», έγραψε πρόσφατα ο Αμερικανός Πρόεδρος. Για τις ΗΠΑ, η Ρωσία με μία οικονομία μικρότερη της Καλιφόρνια, αντιπροσωπεύει μία ενοχλητική μεν, πλην όμως περιορισμένη περιφερειακή δύναμη. Αντίθετα, η Κίνα αποτελεί τη νέα κεφαλή του διπόλου παγκόσμιας υπεροχής. Τα «thinktanks» των ΗΠΑ, οι πανεπιστημιακοί, οι εξειδικευμένοι σύμβουλοι στην Ουάσινγκτον… ξύπνησαν από το λήθαργο της μονοκρατορίας και θεωρούν ότι ο κινέζικος «δράκος» αποτελεί πλέον τη Νο1 απειλή για να υπερκεράσει την Υπερδύναμη.
Η αναχαίτιση της τρομοκρατίας περνά σε δεύτερο πλάνο και πλέον κεντρικός άξονας της αμερικανικής στρατηγικής και ασφάλειας είναι η ανάσχεση της συνεργασίας Κίνας – Ρωσίας.
Ο εμπορικός πόλεμος που έχει φουντώσει την έντασή του τα χρόνια της προεδρίας του Τραμπ, με τους αμοιβαίους περιορισμούς και την επιβολή δασμών, αποδεικνύει του λόγου το αληθές.
Το θέατρο της μάχης όμως, θα είναι στο εξής η τεχνολογία. Στις αρχές Δεκέμβρη του 2018, οι αρχές του Καναδά προχώρησαν στη σύλληψη, την κράτηση και στη συνέχεια την υπό όρους αποφυλάκιση – με την καταβολή εγγύησης 10 εκατ. καναδικών δολαρίων – της 48χρονης οικονομικής διευθύντριας του κινεζικού μονοπωλίου τηλεπικοινωνιών «Ηuawei», ΜενγκΟυάνγκζου.
Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι η σύλληψή της έγινε στο περιθώριο της Συνόδου G20 στο Μπουένος Άιρες, όπουο Τραμπ ζήτησε από τον Κινέζο πρόεδρο ΣιΤζινπίνγκτην αύξηση των εισαγωγών αμερικανικών προϊόντων, με αντάλλαγμα την αναστολή για 3 μήνες της εφαρμογής των δασμών.Το πρόσχημα για τη σύλληψη του διευθυντικού στελέχους της Huaweiγια την παραβίαση του εμπάργκο κατά του Ιράν ήταν μάλλον προκλητικά αστείο…
Επιπλέον, πρόσφατα οι ΗΠΑ επέβαλαν περιορισμούς στην ανάπτυξη δικτύου 5G στις ΗΠΑ από τον κινεζικό κολοσσό.
Ο πραγματικός στόχος δεν είναι άλλος από το να ανακοπεί η πορεία της Κίνας και στις τεχνολογίες αιχμής, γιατί το όραμα του Σι είναι να μετατρέψει τη χώρα του σε ένα τεράστιο βιομηχανικό εργαστήρι στηριγμένο στο χαμηλό εργατικό κόστος, σε υπερδύναμη καινοτομίας και υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το συνακόλουθο κραχ στα διεθνή χρηματιστήρια αποτύπωσε τη διαχρονική αλήθεια, ότι όταν τσακώνονται τα βουβάλια, λιώνουν τα βατράχια…
Λόγω της αντιπαθητικής προσωπικότητας του Τραμπ, αρκετοί έσπευσαν να του χρεώσουν τις εύθραυστες αυτές εξελίξεις.Ηπραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Ο Λάρι Σάμερς, Υπουργός Οικονομικών του Κλίντον και κορυφαίος Οικονομικός Σύμβουλος του Ομπάμα και πρώην Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ δεν μπορεί να κατηγορηθεί για συμπάθειες προς τον Τραμπ. Σε άρθρο του στη WashingtonPostδικαιολόγησε εν πολλοίς τη γραμμή Τραμπ έναντι της Κίνας. Πέραν των ασήμαντωνκατηγοριών για τις πρακτικές του Πεκίνου, ο Σάμερς έθεσε επί τάπητος τα πραγματικά και άκρως ενοχλητικά ερωτήματα. Είναι πρόθυμη η Αμερική να αντιπαρατεθεί σε μία οικονομία που σε 30 χρόνια θα είναι διπλάσια από τη δική της; Μπορεί να ανεχθεί μία Κίνα που σε 10 χρόνια είναι πιθανόν να την έχει υπερφαλαγγίσει στην πληροφορική, την τεχνητή νοημοσύνη, τη βιοτεχνολογία, μιας κι εκεί οι επενδύσεις της Κίνας είναι τριπλάσιες από αυτές των ΗΠΑ; Και αν όχι πώς θα μπορούσε να αποτρέψει μία τέτοια εξέλιξη χωρίς έναν πόλεμο εναντίον της Κίνας και της Ρωσίας;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δε διαθέτουν για την ώρα ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Ε.Ε., η οποία έχει τεράστια δικά της υπαρξιακά διλήμματα. Πάντως η αντικινέζικη ψύχωση φαίνεται να κερδίζει έδαφος στις ΗΠΑ που πιέζουν και την Ε.Ε. να αναλάβει δράση για να κόψει τα φτερά του δράκου στις τεχνολογίες αιχμής, δημιουργώντας βέβαια προβλήματα σε χώρες του ευρωπαϊκού νότου – μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα – που διψούν για επενδύσεις.
Οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι το παζάρι θα είναι διαρκές, με διάφορα σκαμπανεβάσματα, προσωρινούς συμβιβασμούς, εντάσεις και προετοιμασία για σύγκρουση, όπως φαίνεται για παράδειγμα από την αύξηση των εξοπλισμών στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού.
Επομένως, ούτε η επιστήμη ούτε η τεχνολογία μπορεί να θεωρηθούν απαλλαγμένες από τις απρόβλεπτες συνέπειες. «Λύσεις» σε κάποια προβλήματα, εν γένει επιθυμητές, συχνά γεννούν ή οξύνουν άλλα. Οι νέες τεχνολογίες μπορεί κάλλιστα να οδηγήσουν σε σοβαρές στρεβλώσεις. Αν κάποιες από αυτές είναι προβλέψιμες, οι περισσότερες δεν είναι.
Με αυτή την έννοια, η ανεπανάληπτη επανάσταση στην πληροφορική και επικοινωνιακή τεχνολογία δεν θα πρέπει να ιδωθεί μόνον σαν μια απόλυτη ευλογία. Η τεχνολογία είναι αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου, όχι όμως και επαρκής. Η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων σ’ ολόκληρη τη Γη αποτελεί συνάρτηση της ικανότητας και της ευελιξίας των κοινωνικών υποδομών να προσαρμοστούν με το μικρότερο δυνατό κόστος στη νέα πραγματικότητα. Η σύγχρονη διάκριση θα είναι ανάμεσα σε όσους έχουν πρόσβαση ή όχι στα τεχνολογικά μέσα…
