Οι δείκτες της οικονομίας! Μία έκφραση που πλέον έχει καταστεί μέρος της καθημερινότητάς μας. Η μανιώδης αναζήτηση για τη βελτίωσή τους, προς τέρψιν των “σοβαρών” και “επιστημονικών” οικονομικών αναλύσεων, μας εξουθενώνει και έχει καταστεί ένας εφιάλτης για το λαό μας. Τελικά, όμως, αυτοί οι δείκτες, ποιον οφείλουν να ικανοποιούν; Η οικονομία που -υποτίθεται- αποτελεί ένα εργαλείο για η βελτίωση των συνθηκών ζωής των λαών, πώς γίνεται να έχει την αντίστροφη φορά και τελικά να γίνεται όργανο καταπίεσής τους;
Ο συνάδελφος Νίκος Παπαδάτος από την Κεφαλλονιά μας υπενθυμίζει τη διαχρονική φράση του πρώην Σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ, που περιγράφει αυτήν τη θλιβερή πραγματικότητα:
“Ο πάλαι ποτέ Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ είχε πει τη περίφημη φράση, διαχρονικής αξίας, αφού ισχύει για όλες τις κατά καιρούς κυβερνήσεις και τα διάφορα οικονομικά επιτελεία που χαράζουν τις οικονομικές πολιτικές των διαφόρων κρατών: είπε, λοιπόν, ο Χρουστσόφ πως «το κακό με τα οικονομικά είναι ότι ελάχιστα σέβονται τις επιθυμίες μας»!
Τι θα πει αυτό με απλά λόγια; Θα πει πως είτε σε επίπεδο υλοποίησης προγραμμάτων οικονομικής ανάπτυξης (με στόχο την αύξηση ΑΕΠ κ.λπ.) είτε σε επίπεδο αποτελεσματικής διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών (δαπάνες –έσοδα του κράτους), τα οικονομικά επιτελεία των διαφόρων κρατών αποτυγχάνουν παταγωδώς στην πραγματοποίηση των τεθέντων στόχων! Και αυτό γίνεται είτε για λόγους διεθνούς συγκυρίας (διεθνή οικονομική κρίση, παγκοσμιοποίηση, νεοφιλελεύθερες πολιτικές, γεωπολιτικοί συσχετισμοί) είτε για λόγους που σχετίζονται με την ποιότητα της -κάθε φορά –πολιτικής ηγεσίας, αλλά και την ποιότητα των στελεχών που πλαισιώνουν τα εκάστοτε οικονομικά επιτελεία, αφού Πολιτικός Ηγέτης και υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών έχουν την ευθύνη πλοήγησης του –όποιου- κυβερνητικού σκάφους!
Ας πάρουμε για παράδειγμα τη χώρα μας. ΟΛΟΙ οι προϋπολογισμοί του ελληνικού κράτους – κυρίως από το 2000 και μετά – «έχουν πέσει έξω» κατά πολύ! Δηλαδή, οι κρατικές δαπάνες είχαν υπερβεί κατά πολύ τα έσοδα (φόροι κ.λπ.) με αποτέλεσμα –χρόνο με το χρόνο- να έχουμε αύξηση του Δημόσιου Χρέους, αφού εξαγωγές και άδηλοι πόροι δεν μπορούσαν να καλύψουν το «κενό» στο Ισοζύγιο Πληρωμών!
Παράλληλα, η όποια οικονομική ανάπτυξη –κυρίως από το 2000 και μετά- που είχε επιτευχθεί, στηριζόταν σε «ξύλινα πόδια», δεν στηριζόταν δηλαδή στην αύξηση της παραγωγής και του πλούτου (=ΑΕΠ), αλλά κυρίως στην καταναλωτική έκρηξη με δάνεια από τις Τράπεζες! (καταναλωτικά δάνεια «δια πάσαν νόσον και πάσα μαλακίαν», στεγαστικά δάνεια με αεριτζίδικα κριτήρια…). Δάνεια που δημιούργησαν την έκρηξη των εισαγωγών, ενώ οι εξαγωγές σημείωναν κατιούσα πορεία. Όμως οι κατά καιρούς οικονομικοί επιτελείς της χώρας (Διάβαζε: Παπαντωνίου, Αλογοσκούφης, Χριστοδουλάκης, Σουφλιάς, Παπαθανασίου) κατήρτιζαν Προϋπολογισμούς και Οικονομικά Προγράμματα βάσει «ευσεβών πόθων», δείχνοντας πλήρη αδυναμία και ανικανότητα στο να κατανοήσουν τις «αντικειμενικές συνθήκες» – πολιτικές και οικονομικές εντός και εκτός Ελλάδας και να κάνουν τις απαραίτητες διορθωτικές κινήσεις.
Νόμιζαν οι πρώην υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών– τουλάχιστον από το 2000 και μετά, ότι οδηγούσαν -με τις οικονομικές πολιτικές που εφάρμοζαν – τη χώρα στην ευημερία! Αυτή ήταν προφανώς η επιθυμία τους! Αλλά φευ! Η ευημερία ήταν επίπλαστη! Δεν είχε γερές βάσεις. Αποτέλεσμα; Να φθάσουμε, μετέπειτα, στα Μνημόνια, στα μέτρα σκληρής λιτότητας, που οδηγούν τη χώρα στο πουθενά… (Εδώ ας θυμηθούμε και τη ρήση του Γεράσιμου Αρσένη πως «καμία χώρα δεν προόδευσε με την εξαθλίωση των λαϊκών στρωμάτων»).
Ένα άλλο τρανταχτό παράδειγμα: η επιθυμία κάποιων κομμάτων αλλά και πολιτικών και οικονομικών παραγόντων να παραμείνει η Ελλάδα στο σκληρό ευρώ πάση θυσία! Όμως το σκληρό ευρώ κάνει τα παραγόμενα εν Ελλάδι προϊόντα – αλλά και των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου- μη ανταγωνιστικά και γενικά την όλη παραγωγική διαδικασία μη ανταγωνιστική – με αρνητικές επιπτώσεις στο Εμπορικό Ισοζύγιο και στις Εξαγωγές. Από τη μια, θέλουμε τη χώρα στο ευρώ, από την άλλη όμως η ελληνική οικονομία συνεχίζει την κατιούσα πορεία της, αφού διαβρώνεται συνεχώς η ανταγωνιστικότητά της από το σκληρό αυτό νόμισμα. Να, λοιπόν, που πράγματι «τα οικονομικά ελάχιστα σέβονται τις επιθυμίες μας»!
Άλλο παράδειγμα: Η Σοβιετική Ένωση (και οι Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης) δεν θα είχε καταρρεύσει αν τα οικονομικά πλάνα, που «είχαν τρέξει» κατά καιρούς τα διάφορα οικονομικά επιτελεία της, υλοποιούσαν τους στόχους για συνεχή αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας. Ειδικά, όταν η Σοβιετική Ένωση πέρασε από το στάδιο της εκτατικής Ανάπτυξης (1950-1970) στο στάδιο της εντατικής Ανάπτυξης (1970-1990) τότε ΟΛΑ τα οικονομικά προγράμματα της περιόδου εκείνης εκτροχιάστηκαν και οι τεθέντες στόχοι απεδείχθησαν ανέφικτοι! Ήταν, δηλαδή, κι αυτά Προγράμματα που εξέφραζαν ευσεβείς πόθους!…
- ΣΗΜ: 1. Τρεις είναι οι καθοριστικοί παράγοντες που οδηγούν μία χώρα στην Ανάπτυξη: Οι παραγωγικές επενδύσεις, οι εξαγωγές (κυρίως σε προϊόντα μεταποίησης) και η κατανάλωση. Όταν οι επενδύσεις ατονούν, οι εξαγωγές ακολουθούν συνεχώς πτωτική πορεία, και η κατανάλωση αυξάνεται με φρενήρεις ρυθμούς (λόγω αχαλίνωτου τραπεζικού δανεισμού) τότε το οικονομικό αδιέξοδο είναι νομοτελειακό αποτέλεσμα. Κι αυτό γιατί όπως είπαμε, «τα οικονομικά σέβονται ελάχιστα τις επιθυμίες μας»! (από το «σκέφτομαι άρα υπάρχω του Καρτέσιου», φθάσαμε στο «καταναλώνω άρα υπάρχω»!)
- 2. Ας καταγράψουμε εν προκειμένω και τη ρήση του αλησμόνητου Ηγέτη της Σουηδίας Όλαφ Πάλμε ότι «Πρώτιστο καθήκον μου ως πρωθυπουργού είναι να αυξηθούν οι εξαγωγές της χώρας μου και να μειωθούν οι εισαγωγές της. Τότε η Σουηδία θα οδηγηθεί σε συνθήκες σταθεράς αυξανόμενης ευημερίας…».
- 3. Εκτατική είναι η ανάπτυξη που στοχεύει κυρίως στην ποσοτική αύξηση του παραγόμενου πλούτου, ενώ η εντατική ανάπτυξη στοχεύει όχι μόνο στην ποσοτική αύξηση αλλά και στην ποιοτική διάστασή του παραγόμενου πλούτου, μέσω της εφαρμογής νέων τεχνολογιών και νέων οργανωτικών μεθόδων στη παραγωγική διαδικασία κ.λπ.
- 4. Εκτός από τις επενδύσεις, τις εξαγωγές και την κατανάλωση, σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας χώρας παίζουν η Παιδεία, ο χωροταξικός σχεδιασμός, το μεταφορικό δίκτυο, η ενέργεια, το «ευ επιχειρείν», η ποιότητα της δομής της πολιτικής εξουσίας, το αν μία χώρα βρίσκεται στην Μητρόπολη του καπιταλισμού ή στην Περιφέρεια (βλέπε και σχετική ανάλυση του μεγάλου πολιτικού ηγέτη Ανδρέας Παπανδρέου στο περίφημο βιβλίο του «Ιμπεριαλισμός και Οικονομική Ανάπτυξη»), η ρευστότητα των Τραπεζών, το επίπεδο φορολογίας, το ψυχολογικό κλίμα – φιλικό οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, κ.ά.”
ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ
ΙΟΝΙΚΑΡΙΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 55
ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ